Waterkracht in Nederland

Sterk water

  • 16/12/2019 12:00pm
  • 1
  • 3 min.
  • Feenstra nieuwsredactie

Als we het over duurzame energie hebben, gaat het al snel over wind en zon. Water is een bron van schone energie die veel minder bekend is. Bij waterkrachtcentrales denken we al snel aan China, Brazilië, Canada en Scandinavië. Toch wekken we ook in Nederland elektriciteit op uit stromend water. In dit artikel leest u wat de betekenis is van waterkracht voor onze energievoorziening.

Watervallen en snelstromende rivieren

Voor de productie van elektriciteit is stromend water nodig. Hoe sneller het water stroomt, hoe beter. Het is dan ook niet verwonderlijk dat waterkrachtcentrales vooral te vinden zijn in landen met hoge bergen, watervallen en snelstromende rivieren. In Europa zijn Noorwegen, Zweden en Finland de grootste producenten van waterkracht. In Noorwegen is zelfs meer dan 90% van de elektriciteit die het land verbruikt afkomstig van waterkrachtcentrales. 

Denkend aan Holland…

Al in 1936 vatte Hendrik Marsman met één dichtregel de mogelijkheden én de problemen samen van waterkracht in Nederland: 

"Denkend aan Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan..."

Want onze rivieren stromen misschien niet zo snel, maar ze zijn wél heel breed. Met andere woorden: op ieder moment van de dag stromen er enorme hoeveelheden water door ons land. Juist daarom zijn er in het vlakke Nederland tóch een aantal waterkrachtcentrales te vinden. De grootste drie staan bij Alphen en Linne (allebei aan de Maas) en bij Maurik (aan de Nederrijn). Alle waterkrachtcentrales in Nederland samen hebben een vermogen van ongeveer 37 megawatt. Daarmee kunnen ze zo’n 30.000 huishoudens van elektriciteit voorzien. Energie uit waterkracht is goed voor enkele procenten van de totale productie van duurzame energie in Nederland.

Gerelateerd
Toekomst is elektrisch

Wordt de toekomst elektrisch?

Lees meer

Vattenfall

In 1909 werd in Zweden een bedrijf opgericht voor het winnen van elektriciteit uit de talloze watervallen. Inmiddels exploiteert Vattenfall (inderdaad, Zweeds voor waterval) meer dan honderd waterkrachtcentrales, onder andere in Zweden, Finland, Duitsland en Nederland. Ook de centrales in Alphen en Maurik zijn eigendom van Vattenfall. Waterkracht is belangrijk in het streven van het bedrijf om fossielvrij leven binnen één generatie mogelijk te maken. Elektriciteit uit stromend water is goed voor 20% van de totale elektriciteitsproductie van Vattenfall.

Watermolens

De watermolen is de oudste vorm van waterkracht. Bij watermolens, die nog op diverse plaatsen in Nederland staan, brengt een beek of riviertje een rad in beweging. Die energie werd vroeger vooral gebruikt om graan te malen of machines te laten draaien.

Tesla

De eerste grootschalige elektriciteitscentrale die waterkracht kon omzetten in wisselstroom werd aan het eind van de negentiende eeuw in de Verenigde Staten gebouwd, op de Niagarawatervallen. De uitvinder van deze centrale was Nikola Tesla en hij legde daarmee de basis voor de moderne waterkrachtcentrales zoals we die nu nog kennen. Bij de huidige centrales zorgt stromend water ervoor dat een schoepenrad in een turbine gaat draaien. De turbine zet de beweging om in elektriciteit. Om het hoogteverschil (het verval) groter te maken, wordt vóór de turbine een stuw gebouwd. Die zorgt ervoor dat het waterpeil stijgt, zodat het water met maximale kracht langs het schoepenrad stroomt. Een stuwmeer is bovendien belangrijk om de centrale ook in tijden van droogte van water te kunnen voorzien. 

Gerelateerd
CO2 uitstoot

CO2 uitstoot

Lees meer

Getijden en golven

Rivieren zijn niet de enige vorm van natuurlijk bewegend water. Langs de lange kustlijn van Nederland is het water ook voortdurend in beweging. Er zijn verschillende technieken in ontwikkeling om zowel de golfslag als de getijdenstromen (eb en vloed) in energie om te zetten. Het voordeel van getijden- en golfturbines ten opzichte van zonnepanelen en windturbines is dat golven en getijden in theorie dag en nacht én het hele jaar door energie kunnen leveren. Toch is het nog niet gelukt om uit golfslag en getijden op een rendabele manier elektriciteit te winnen.

Is waterkracht wel zo schoon?

Waterkracht is op zichzelf een schone en duurzame energiebron. Er is geen uitstoot van CO2 of andere broeikasgassen en stromend water raakt nooit op. Waterkrachtcentrales zijn daarom een belangrijke aanvulling op de groene energiebronnen die we nodig hebben om in de komende jaren over te stappen van fossiele brandstoffen naar een volledig duurzame energievoorziening. Toch zijn er ook kritische geluiden te horen als het over waterkracht gaat. Er zijn namelijk ook nadelen aan verbonden. Voor de bouw van grote stuwdammen en stuwmeren moet vaak natuur wijken. Ook voor vissen kan een waterkrachtcentrale slecht nieuws zijn, omdat de turbines hun natuurlijke trekroute kunnen blokkeren. Om zulke problemen op te lossen, is er in veel landen (waaronder Nederland) aandacht voor het ontwikkelen van vistrappen en andere systemen die vissen in staat moeten stellen een waterkrachtcentrale op een veilige manier te passeren. Ook komt het voor dat centrales tijdelijk worden stopgezet, bijvoorbeeld tijdens de palingtrek. 

Gerelateerd
Watertransitie

De watertransitie als onderdeel van de energietransitie - Op naar 2050!

Lees meer

Op naar 2050

In Op naar 2050 praten we over de energietransitie. Een boeiende serie rondetafelgesprekken, waarin diverse deskundigen hun licht laten schijnen over de toekomst van onze energievoorziening. In aflevering 7 staat water centraal. Het gesprek gaat onder meer over de overlast die extreme regenbuien kunnen veroorzaken (en wat we daartegen kunnen doen), over maatregelen tegen het tekort aan water dat door de klimaatverandering kan ontstaan én over de rol die waterkracht kan spelen in de energietransitie. Want niet alleen over zon en wind, maar óók over water is veel zinnigs te zeggen. 

Meer lezen over het thema Energietransitie

Energietransitie

Lees meer

Wat vindt u van dit artikel?


Meer over deze tags


Plaats reactie

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het privacybeleid en de voorwaarden van Google zijn van toepassing.

Reacties

  • harms 6 maanden geleden

    Gravatar for harms

    Belangrijk voor onderbouwing over energie.

    Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het privacybeleid en de voorwaarden van Google zijn van toepassing.